Forum

Konu ve mesaj oluşturabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.

Bilimsel Makale Yazımı

Bilimsel makale, belli bir konuda bir veya birkaç araştırmacının yapmış olduğu, bilimsel kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmiş spesifik bir araştırmanın yine bilimsel bir dil ve yöntem kullanılarak okuyuculara aktarılması ve bunun sonucunda da bilimin gelişmesine katkıda bulunulmasıdır.

Tıpla ilgili bilimsel makaleler birkaç farklı türde yazılabilmektedir. Bunlar; orijinal (araştırma) makale, derleme, vaka takdimi ve editöre mektup şeklindedir. Bu türlerden birinde yazılan bir makale bir bilimsel dergiye değerlendirilmek üzere gönderilir. Her bir bilimsel derginin yazım kuralları farklı olduğundan, bir makale dergiye gönderilmeden önce o derginin yazım kuralları dikkate alınarak titiz bir şekilde hazırlanmalıdır.

Orijinal (araştırma) makale; bu makaleler en değerli makale türüdür. Araştırmalar, kohort (belirli bir özelliğe sahip hastaların oluşturduğu grup) ve vaka-kontrol araştırmaları şeklinde olabilir. Bir grup hastanın klinik ve/veya laboratuar bulguları ileriye veya geriye dönük olarak incelenir. Hasta ve kontrol grupları hazırlanarak yeni bir ilaç, yöntem veya tekniğin etkili olup olmadığı araştırılır. Elde edilen sonuçlar çeşitli istatistikî testler kullanılarak değerlendirilir. Bir araştırma makalesinde, “giriş”, “materyal ve yöntemler”, “sonuçlar”, “tartışma” ve “kaynaklar” adlı bölümler bulunur.

Derleme; derleme türü makaleler belirli bir konuda yayınlanmış olan çok sayıda makale taranarak ve gözden geçirilerek hazırlanır. Derleme makale ile okuyucular bir konuda yapılmış olan özgün araştırma sonuçlarını toplu bir şekilde elde etme imkânı bulurlar.

Vaka takdimi; bu tür makalede özelliği olan bir hasta veya birkaç hasta sunulur. Sıra dışı veya seyrek gözlenen klinik, laboratuar veya görüntüleme bulguları olan hastalar özellikli hastalardır. Bu tarz sunumlarda vakanın anamnez, fizik muayene ve laboratuar bulguları ayrıntılı bir biçimde verilir. Bir vaka takdimi makalesinde, giriş, vaka sunumu, tartışma ve kaynaklar adlı bölümler bulunur. Vaka takdimindeki amaç okuyuculara sunulan vakanın özellikleri konusunda farkındalık oluşturmaktır.

Editöre mektup; bir dergide yayınlanmış bir makale ile ilgili editöre atfen yazılan kısa bilimsel bir yorumdur.

Makale yazımında ilk sayfada (kapak sayfası) makalenin ana başlığı, makalenin kısa başlığı (running title), makalenin hazırlanmasında emeği geçen (makalenin yazılması, hazırlanmasında, hipotezin kurulması ve verilerin toplanması gibi) yazarların isim-soyisimleri, akademik dereceleri, çalıştıkları kurumların ayrıntılı bilgileri, yazışma yapılacak yazarın ayrıntılı adres ve iletişim bilgileri yer alır. Başlık son derece net, açık ve çarpıcı olmalıdır.

İkinci sayfada makalenin özet bölümü yer alır. Özette okuyucuya verilmek istenen bilimsel mesaj kısa ve öz bir şekilde verilir. Özetin hemen altında makalenin konusuyla ilgili 3-5 adet anahtar kelime yazılır. Bu anahtar kelimeler Google, Embase ve Pubmed gibi arama motorlarında okuyucuların makaleye ulaşmalarını kolaylaştırabilir.

Daha sonraki sayfalarda ana metin bölümleri olan “giriş”, “materyal ve yöntemler”, “sonuçlar”, “tartışma” ve  “kaynaklar” adlı başlıklar yer alır.

Giriş bölümünde; makalenin konusuyla ilgili çok kısa literatür bilgisi verilir. Konuya ilişkin hipotez belirtilir, makalenin neden yazıldığı, neyi amaçladığı vurgulanır.

Materyal ve yöntemler; bu bölüm araştırma makalelerinde yer alır. Araştırmada kullanılan yöntemden ayrıntılı bir şekilde bahsedilir. Bu bölümde hasta ve kontrol grubunun özellikleri, gruplarda yer alan deneklerin çalışmaya dâhil edilme ve çalışmadan dışlanma kriterleri, araştırmada kullanılan laboratuar yöntem ve tekniklerin özellikleri ve kullanılan istatistiksel testler ayrıntılı bir şekilde yazılmalıdır.

Sonuçlar bölümünde; araştırma neticesinde elde edilen veriler olduğu gibi aktarılır, kişisel yorumlar bu bölümde yapılmaz. Buradaki amaç araştırma sonuçlarını okuyucuya tarafsız bir şekilde aktarmaktır. Sonuçların tablo ve şekiller (resimler) kullanılarak sunulması her zaman tercih edilen bir yoldur.

Tartışma bölümünde; sonuçlar bölümündeki tüm veriler burada tek tek ele alınır ve literatür bilgileri ışığında harmanlanarak sunulur. Araştırma sonuçları, literatürde daha önce yayınlanmış olan verilerle karşılaştırılarak benzer olan ve olmayan yönler belirtilir. Tartışmanın son paragrafında, araştırmada elde edilen sonucun tıpta ne gibi yeniliklere kapı aralayacağı ve ilerde hangi çalışmalara ön ayak olacağı vurgulanır. Bir makalenin yazılması en zor ve zahmetli bölüm tartışmadır.  

Kaynaklar; bu bölüm ana metnin sonunda yer alır. Makale içerisinde kullanılan her bir kaynak, ilgili derginin kaynak yazım kurallarına göre çok dikkatli bir şekilde yazılmalıdır. Bazı bilimsel dergiler bir makalede kullanılabilecek kaynak sayısını sınırlayabilmektedir.

Kaynaklardan sonra makalede kullanılmış olan şekillerin (resim) ayrıntılı olarak anlatıldığı “şekil (resim) alt yazıları” bölümü yazılır. Bu bölümde resimlerde görülenlerin neyi ifade ettiği kullanılan yöntemler ve resimlerdeki patolojik bulgular anlatılır. Resimler JPEG veya TIFF biçiminde 300 dpi çözünürlükte ayrı bir dosya halinde dergiye değerlendirilmek üzere gönderilmelidir.

Metin dosyasının en sonunda makalede kullanılmış olan tablolar, tablo başlıkları ile birlikte yer almalıdır.

 

Prof. Dr. Hüseyin ÇAKSEN

Dr. Enes BAŞAK

http://www.enesbasak.com.tr

Yüklenmiş Dosyalar:
  • Dosyalara ulaşmak için giriş yapmanız gerekmektedir.